توسط انتشارات سوره مهر منتشر و روانه بازار کتاب شد
مجموعه رباعی این کوه سرش همیشه زیر برف است ازمحمد عالی‌زاده منتشر شد
باگردآوری و تنظیم خسرو باباخانی و رقیه‌سادات صفوی
مجموعه داستان بزرگسال روح مرطوب منتشرشد

آخرین مطالب



میرشکاک: شعرتقی‌دخت فردی است/ امینی: «نورَهان» در شعریت و زبان جدی‌ست   1398/9/24

نشست «یک ماه،یک کتاب» با موضوع بررسی مجموعه شعر«نورَهان» سروده‌های محمدرضا تقی‌دخت در حوزه هنری برگزار شد.




به گزارش پایگاه خبری ادب فارسی،  نشست «یک ماه،یک کتاب» شنبه 23 آذر ماه با حضور یوسفعلی میرشکاک و اسماعیل امینی استاد زبان و ادبیات فارسی با موضوع نقد کتاب شعر «نورَهان» سروده‌های محمدرضا تقی‌دخت و با حضور فریبا یوسفی، علی داوودی شاعر و جمعی از علامندان به شعر و ادبیات فارسی در سالن سلمان هراتی حوزه هنری برگزار شد.

کتاب شعر «نورَهان» سروده‌های محمدرضا تقی‌دخت در 164 صفحه و حاصل سالها شاعری صاحب اثر و اولین مجموعه شعر از تقی دخت است که از سوی انتشارات سوره مهر منتشر شده و در سال 1398 برنده جایزه فرهنگ دانشگاه‌ها شد.

محمدرضا تقی‌دخت شاعر و منتقد ادبی است و رتبه‌های او در بخش شعر و داستان از سال 1371 در زمان دانش‌آموزی او شروع شده و به رتبه‌های دانشگاهی در سال 1373 ادامه داشته، او نگارش سیصد مقاله ادبی و نقد ادبی را در نشریات بسیاری دارد و داور جشنواره‌های مختلف از جمله دو دوره «جشنواره شعر فجر» و یک دوره جشنواره «پروین اعتصامی» بوده است و مدیر تحریریه مجله شعر را در کارنامه خود دارد.

همچنین پیش از کتاب «نورَهان» که مجموعه شعر اوست، کتاب‌های «مجلس حربن یزید» که شرح شعری از علی معلم دامغانی است و «آسیب شناسی شعر دوران انقلاب» را در دو جلد آماده انتشار دارد.

 اسماعیل امینی در ابتدای این نشست با اشاره به سابقه آثار ادبی و سروده‌های محمدرضا تقی‌دخت که از دوران دانش‌آموزی حائز رتبه برتر در سروده‌های خود بوده، گفت: از همان زمان اشعار تقی‌دخت را خوانده‌ام و می‌شناسم، خوشحالم که شعرهایش را منتشر کرد، البته من هم در انتشار شعر انگیزه ندارم و برای این کار وسواس دارم.

وی با انتقاد از تولید غیر طبیعی آثار شعر و چاپ کتاب‌های شعر به سرانه پائین مطالعه اشاره و عنوان کرد: در شرایطی زندگی می‌کنیم که شعر بسیار تولید می‌شود و این میزان انتشار آثار شعر غیر طبیعی است برای مردمی که کتاب نمی‌خوانند چاپ این تعداد کتاب شعر ترسناک است. من کتاب شعری دیدم که در هر صفحه فقط یک کلمه چاپ شده و مجموع کلمه‌ها با هم جمله هم نمی‌شود.

این استاد ادبیات فارسی در بخشی از سخنانش به استخدام افراد برای نگارش کتاب از سوی صاحبان منصب اشاره و ضمن به چالش کشیدن آن، گفت: نسل بعد از ما خواهند آمد و همه چیز در پشت پرده نخواهد ماند و این تشت رسوایی از بام خواهد افتاد.

امینی انتشار کتاب شعر «نورَهان» سروده محمدرضا تقی‌دخت را مثبت دانست و گفت: «نورَهان» نشان می‌دهد شاعر هم شعر و هم زبان شعر را جدی گرفته است.

وی ادامه داد: امروز در نقد شعر دچار یک اشکال جدی هستیم و نقدهای دانشگاهی و مبتنی بر نظریه رایج شده است. من از اینکه بگویم از خواندن اینها چیزی سر در نمی‌آورم خجالت نمی‌کشم. با وجود اینکه تنها هنر من کتاب خواندن استاما برخی از جملاتِ نقدها حتی مبنی ندارد و یا نوعی از نقد مبتنی بر پیش فرض‌های غلط است.

امینی همچنین به اشتباهی رایج در نقد اشعار به عنوان زبان معیار پرداخت و ادامه داد: گاهی منتقد زبان دیروز و امروز را در نقد خود مطرح کرده و از زبان معیار سخن به میان می‌آورد در حالیکه این بیانگر این است که چیزی از شعر نمی‌داند چرا که ممکن است زبان معیار در مکاتبات اداری و نوشتن اسناد علمی و حقوقی وجود داشته باشد. در شعر اگر کسی اعلام کند که زبان معیار داریم نشان می‌دهد چیزی از شعر نمی‌داند. شعر که زبان معیار ندارد، هر شاعری به هر زبانی که می‌خواهد شعر می‌گوید؛ اساسا روزی که زبان شعر یونیفورم بشود یعنی شعر مرده است.

وی هشدار داد: گویی همه شاعرها باید یک چیز را بگویند، انگار از یک جا بخشنامه کردند هر کس که شعر می‌گوید ناچار حرف‌هایی را که در مدرنیسم رایج بوده است باید بگوید. اگر چیز دیگری بگوید، شعر نگفته است و منتقدهای محفلی غالبا این کار را می‌کنند.

امینی با یادآوری اینکه روش‌های نقد منسوخ شده است، گفت: منتقد تلاش نمی‌کند از طریق شعر به دنیایی که شاعر با زبان، اندیشه و نظام بلاغی خود می‌سازد، پی ببرد. چه مقبول او باشد یا نباشد. چرا که شاعر می‌خواهد چیزی را بسازد که قبلا نبوده است؛ گویا از یک جایی یک نقشه همسان به همه شاعران داده شده و همه باید دنیایشان را طبق آن نقشه همسان بسازند و منتقدهای محفلی غالبا این کار را می‌کنند و در شعر جستجو می‌کنند و آنجا که از طرح و نقشه آنها عدول شده باشد، کتاب را انکار می‌کنند. من این موضوع را در داوری‌ها دیده و با آن بسیار مواجه شده‌ام.

وی تصریح کرد: من فکر می‌کنم وقتی یک شعر از شاعر را می‌خوانیم بیش از آنکه بخواهیم آنچه خودمان می‌دانیم و یا پیش فرض است را در کتاب جستجو کنیم، باید این را بدانیم که با یک عالم جدید و یا یک زبان جدید و حتی یک نظام بلاغی با لحن و لهجه‌ی شاعر، رو به رو هستیم. این را بشناسیم و به عنوان منتقد به مخاطبان شعر و کتاب شعر معرفی کنیم.

این استاد و منتقد شعر همچنین در بخش دوم سخنان خود اظهار کرد: ما به روزگاری رسیدیم که شاعرانی کتاب جدید خود را به نمایشگاه کتاب می‌رسانند و با یک رویداد هماهنگ هستند گویا که شرکت خودروسازی است و باید کتاب جدید تولید کنند. انگار کتابی که 5 سال قبل منتشر کردند دیگر فایده ندارد.

امینی برخی از تلویحات معدود در کتاب شعر «نورَهان» را نقد کرد و ادامه داد: تقریبا همه منظره‌های شناخته شده درباره عشق در این کتاب آمده است و شعر تقی‌دخت بی‌نقاب و بی‌دروغ است. شعر غنایی در زمانه ما شعری است که برای مخاطب سروده نمی‌شود. مثل خواندن پرنده برای خودش و نه همچون شعر شاعری که مخاطب مفروضش را داشته باشد.

وی خاطرنشان کرد: زبان ابزار مشترک میان فلاسفه و شاعران است و امروز شاهد آشتی بین شعر و فلسفه هستیم. امروز که بشر در همه امور دچار تشتت است خوشبختانه زبان فلاسفه به شاعران نزدیک شده و زبان شاعران به زبان فلاسفه نزدیک شده. نیچه گفته است که شعر بالاتر از فلسفه است و این آشتی مبارک است که به نفع زبان خواهد بود و زبان را از وضعیت امروز که تنها حمل کننده معانی است، نجات خواهد داد.

 

شعر تقی‌دخت فردی است

استاد یوسفعلی میرشکاک در ادامه با بیان سخنانی ضمن اشاره به آغاز مدرنیته، گفت: با ورود مدرنیته عده‌ای به گذشته رفته و برخی چون مرحوم تقی‌زاده که گفته بودند باید از فرق سر تا ناخن پا فرنگی شد، پاسخ داده بود ما از فرق سر تا ناخن پا فرنگی خواهیم شد، چون اگر کسی حقیقت مدرنیته را متوجه شده بود، می‌دانست که مدرنیته همه جا را فرا می‌گیرد.

وی آمدن نیما را هم سبب اختلافاتی دانست و گفت: برخی هجو و هزل گفتند و عده‌ای هم موفق و یا ناموفق از نیما پیروی کردند. کار به آنجایی رسید که همه را کنار گذاشتند و هنوز حافظ را مقدس می‌دانستند و منتقدان می‌گفتند فقط «حافظ» و برخی می‌گویند قبل از نیما شعر نداشتیم به جز حافظ و مولانا اگر شعر به معنای فرم باشد و فرجام فرم هم به جاهایی می‌رسد که ظاهرا فارسی است، اما هیچ معنایی ندارد.

استاد میرشکاک در بیان ویژگی‌های شعر تقی‌دخت، گفت: شعر او یک شعر فردی است و به این دلیل شعر تقی‌دخت را می‌پسندم. از گذشته تا به امروز هم هیچ شعر ایدئولوژیکی باقی نمانده و کسی دیگر مدح محمود نمی‌خواند اما اشعاری چون زلف بر باد مده تا روزی‌که زلفی هست، باقی است.

این شاعر و منتقد شعر کشور خاطرنشان کرد: فردیت در مدرنیته تقویت شده و این در مفهوم مثبت و منفی پیش رفته و فرصت این را به بشر دست داده که هم خود را پیدا کند و هم خود را گم کند و در مجموع بشر یا با من منفی خود مواجه است و یا با من مثبت خود؛ شعر دکتر تقی‌دخت شبیه هیچ کس نیست و فضیلت شاعر ذاتی است چرا که شعر کار او ساحت اصلی حیات او نیست بلکه شعر فردی است و معاصر هست و زبان امروز دارد.

استاد میرشکاک خاطر نشان کرد: تجدد توسط نیما برای این آمد که اشکال گذشته را هم نجات دهد. شاعر به معنای حقیقی کلمه برای دل خود شعر می‌گوید حتی اگر چاپ هم نکند. شاعر در این روزگار به این نباید بیاندیشد که مخاطب دارد تا نه و شعر تقی‌دخت شعر عاشقانه عاقلانه و یا عاقلانه عاشقانه است و او هم شاعری عاقل عاشق است و یا برعکس و برای من به عنوان مخاطب بس است.

وی یادآور شد: قرار نیست که هیچ شاعر دیگری جای حافظ را بگیرد، والا اینکه استعداد او را هم داشته باشیم و فرض کنید که فیض روح القدس هم داشته باشیم، اما مجال آن را خداوند از کجا بدهد؟ حافظ در گوشه‌ای در شیراز نشسته بوده و در واقع شاعران به شغلی اشتغال نداشتند و زندگی آنها با غزل خوبی که می‌سرودند تامین می‌شد. اما در جامعه‌ای که شاعر نمی‌تواند با شعرش زندگی‌اش را تامین کند چرا علمداران ایدئولوژی باید انتظار داشته باشند که شاعر زیر علم آنها سینه بزند و یا شبه روشنفکر انتظار داشته باشد که شاعر در گروه آنها باشد.

این شاعر و منتقد شعر کشور با اشاره‌هایی به ذائقه مخاطب و نزول شعر شاعران گفت: در شرایطی که درک مردم را ملاک سروده‌های خود قرار می‌دهند مهدی سهیلی و مریم حیدرزاده کتاب شعرشان پرفروش می‌شود و در رمان هم فهیمه رحیمی می‌درخشد.

استاد میرشکاک تاکید کرد: یک زمان حوزه هنری مجله شعر داشت و الان در این مملکت یک مجله نقد شعر و ادبیات نداریم، آیا به نقد نیاز نداریم؟ چرا نباید چنین مجله‌ای باشد و آثار ارزیابی شود.

در ادامه علی داوودی مدیر دفتر شعر دفتر آفرینش‌های ادبی حوزه هنری اظهار کرد: خوشحالم که با دکتر تقی‌دخت از گذشته دوست و همکار بودم و کتاب ایشان بعد از سالها منتشر شد. آن چیزی که در ذهن دارم این است که دو دسته شعر در کارهای کتاب شعر «نورَهان» وجود دارد و به نوعی دوگانگی است و گویا زندگی تأمل در همین دوگانگی است. بخشی از شعرهای این مجموعه انتزاعی بود و حرکتی از آن سمت به فضای واقعی داشته است.

داوودی عاشقانه‌های اشعار تقی‌دخت در «نورَهان» را متفاوت خواند و ادامه داد: این مجموعه با هر شعر مخاطب را درگیر می‌کند و تأملی ارجمند است.

تقی‌دخت دست‌نوشته‌هایش را چاپ کند

کافی همچنی در این نشست، اظهار کرد: من شعرهای دکتر تقی‌دخت را مدت زیادی است که دنبال می‌کنم. او کارهای بسیاری دارد و آثار بسیاری را منتشر نکرده است. من به او می‌گویم که دست نوشته‌هایش را چاپ کند مخصوصا قلعه بی‌در را.

محمدرضا تقی‌دخت در پایان جلسه با بیان سخنانی، اظهار کرد: شاعر زبان مردم لال است و سودمندی آن در این است که ما بهتر زندگی کنیم و بهتر عاشق شویم و فواید شعر این است که بهتر حرف بزنیم.

شاعر کتاب شعر «نورَهان» خاطر نشان کرد: دنیای ما دیگر نه دنیا شعر است و نه دنیای فضیلت بلکه دنیای قراردادهاست و من شعر را برای خودم یک صورت و یک فرم در یک سو و محتوا را در سوی دیگر می‌بینم. به این قیاس که گوینده چگونه سخن گفته و چه سخنی گفته است.

تقی‌دخت یادآور شد: اگر دانشی هیچ سودی نداشته باشد هیچ ارزشی ندارد و سودمندی شعر در لذتی است که از او می‌بریم و می‌گوییم سخنی فصیح شنیدم و ممکن است که آموزنده هم باشد. در محتوا و معنا که چه سخنی بگوییم به نظرم هر انسانی یک جهانی دارد اگر بخواهیم این جهان را برای دیگران تشبیه کنیم.

این شاعر تصرح کرد: ما بیش از آنکه حرف‌هایمان را طوری بزنیم که کسی خوشش بیاید، بهتر است اول حرف‌های خودمان را بزنیم. این فایده خواهد داشت. پارسی زبانان در کوچه و بازار سریع یک شعر می‌خوانند و این فایده شعر است که کمک می‌کند بهتر حرف بزنیم.

تقی‌دخت با اشاره به شعر کاشان گفت: بخش‌هایی از این شعرها زندگی من است. شعر کاشان کودکی خود من است و در آن زندگی کردم و آن را نوشتم و بسیاری از شعرهای عاشقانه این کتاب روایتی ادبی از آثار من است.


تعداد بازدید :66  |   تاریخ ثبت : 1398/9/24
نظرات :

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد
پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد
پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد



حقوق مادی و معنوی این وب‌سایت متعلق به مرکز آفرینش های ادبی حوزه هنری است. طراح و برنامه‌نویس : علی‌رضارضایی